Idą ulicą ludzie uśmiechają się dookoła Ciebie. Nienawidzisz tego. Męczą Cię tłumy. Męczy Cię ludzka paplanina. Jedyne o czym marzysz to samotność. Kiedy w końcu  nadchodzi zostajesz sam z myślami, które nie chcą odejść. Próbujesz wszystkiego od jogi po sztuki walki. Wewnętrzny ból ustępuje tylko na chwile. Nieprzepracowane  traumy, niezałatwione sprawy z przeszłości uczucie przygniecenia przez życie, aż po nienawiść do samego siebie zwyciężają. W godzinie snu umysł nie pozwala zapaść w nocny letarg. Analizujesz i trawisz, rozpracowujesz na czynniki pierwsze cale swoje życie i walczysz, ze wszystkimi w swoim umyśle. Po nieprzespanej nocy zwlekasz się  z łóżka do pracy. Jest to ostatnia rzecz, na którą masz ochotę. Spoglądając w lustro plujesz na nie widząc swoją karykaturę, której więcej nie chcesz oglądać. Czy to zbyt przerysowany obraz depresji, a może jej końcowe stadium?  Czym tak naprawdę jest depresja?

Z całą pewnością depresja jest chorobą, choć bardzo często jest to bagatelizowane. Wielu ludzi nie uznaje depresji za chorobę ze względu na brak fizycznych obrażeń,  zapominając o tym, że obrażenia psychiczne, choć niewidoczne bolą mocniej. Depresja jest schorzeniem, które wpływa nasz sposób postrzegania, myślenia i często  zgranicza nasze możliwości działania. Najczęściej charakteryzuje się zaburzeniami nastroju. Tak najprościej można zdefiniować chorobę, która sieje spustoszenie w  dwudziestym pierwszym wieku. Depresja ma różne oblicza. W teorii można wyróżnić około dziesięciu zaburzeń depresyjnych, ale najczęściej spotykane są epizody  depresyjne i zaburzenia depresyjne nawracające. Jak to się objawia?

Jest to jedna z najbardziej podstępnych chorób z jakim przyszło mi się zetknąć. Ludzie dotknięci depresją często ukrywają to co tak naprawdę czują. Uśmiechnięci, wygadani, na pozór działający i radzący sobie z życiem, kryją mroczną tajemnice. Często są to ludzie, których znamy, przechodzący obok na ulicy czy siedzący przed nami w tramwaju. Jest to choroba, która nie jest zależna od sukcesu materialnego i społecznego, dlatego poddało się jej wielu znanych ludzi. Chester Bennigton wokalista Linkin Park dwa dni przed śmiercią uśmiechał się na zdjęciu z rodziną, żeby zginąć śmiercią swojego przyjaciela Chrisa Cornella. Znany aktor Robin Williams, człowiek, który bawił i inspirował miliony ludzi na świecie odgrywając role pozytywnych, zabawnych postaci poddał się własnemu mrokowi ginąć śmiercią samobójczą. Można by wymienić całą listę ludzi o podobnym końcu Marilyn Monroe, Kurt Cobain czy Piotr Łuszcz raper znany pod pseudonimem Magik. Ilu zwykłych ludzi poddało się chorobie. Tego nie dowiemy się nigdy. W takim razie na co zwrócić uwagę, żeby odseparować uśmiechniętą maskę od szarej prawdy?

Osoby cierpiące na depresję wykonują swoją pracę, bo muszą, ale obserwowane w domowych warunkach, prywatnie często nie mają siły na żadne aktywności. Potrafią spać godzinami, oglądać ten sam serial do znudzenia, siedzieć bezczynnie w fotelu choćby ich mieszkanie było oblepione brudem, a przy zlewie walały się kartony po jedzeniu, Ktoś chory, kto czuje się fatalnie nie będzie miał ochoty na jedzenie, a już na pewno nie będzie miał chęci na gotowanie. Utrata masy ciała i apetytu jest jednym z symptomów choroby,

Ustaliliśmy, że jednym z objawów jest przesypianie całych godzin, popołudni, a nawet dni. Tak samo brak snu lub problem z zaśnięciem jest jednym z najczęstszych objawów, Osoba chora ma również problem z podejmowanie nawet prostych decyzji życiowych, zwleka z wykonywaniem obowiązków do ostatniej chwili nie znajdując wcześniej siły i chęci, U osób chorych możemy zauważyć też nadmierną drażliwość. U osoby z depresją wszystko może być problemem, a lęki potrafią sparaliżować normalne funkcjonowanie. Chory wciąż czuje napięcie co często objawia się poczuciem niepokoju. Jest to odczucie namacalne, fizyczne, połączone z lękiem, że wydarzy się coś złego, Najbardziej widocznym objawem jest obniżenie nastroju, poczucie przygnębienia, smutek, ale zarazem najtrudniejszym do wychwycenia. Osoby cierpiące na depresje celowo ukrywają swój stan psychiczny próbując na siłę dostosować się do pozornych norm społecznych. Jeżeli twój znajomy, koleżanka, mąż, żona lub dziecko zataja swój stan emocjonalny to jak to zauważyć? 

Nikt nie uczy nas, na żadnym ze szczebli edukacji czym jest depresja i jak wygląda. Gdzie szukać przykładów i odniesień jeśli nie jesteśmy psychologami?

Depresja w filmie i literaturze

Kiedy nie wiemy czym jest depresja nie szukamy instytucji, które zajmują się takimi zaburzeniami. W końcu problem nie dotyczy nas, ani nikogo z naszego otoczenia.  Żyjemy nieświadomi, że ktoś obok przeżywa katusze z samym sobą. Czasem, choć może przypadkiem zdarza się nam trafić na film lub książkę, która traktuje o chorobie.  Niekiedy potrzebujemy bardzo mocnego naprowadzenia, że coś jest „nie tak jak trzeba” choćby jak w filmie Sama Mendesa „American Beauty” gdzie główny bohater umęczony prozą życia stawia swój świat na nogi. To bardzo mylne wyobrażenie jest mimo wszystko dobrym kierunkiem. Być może część z nas potrzebuje silnych, namacalnych bodźców do stwierdzenia problemu. Zdarzają się też filmy, które uderzając w samo sedno, środek tarczy, nokautując w pierwszej rundzie odbiorcę chociaż na pozór wydają się nudne i niezrozumiałe. Takim filmem jest na pewno „Aftersun” szkockiej reżyserki Charlotte Wells. 

Po wyłączeniu filmu spacerujemy ulicami przyglądając się sklepowym witrynom. Przechodząc koło księgarni odwracamy głowę od książek ze słowem depresja w tytule, ale jeśli w nasze ręce trafią takie książki jak „Człowiek, który śpi” Georgesa Pereca będziemy mogli zgłębić temat obserwując zmagania samego autora, który wycofał się z życia zawieszając się w bezcelowych spacerach, wizytach w kawiarniach, kinach, muzeach czy stacjach kolejowych stopniowo zaniedbując się i dążąc do upadku. Innym razem na tej samej witrynie może przyciągnąć nas „Legenda o samobójstwie” Davida Vanna, gdzie autor na łamach powieści opowiada o rodzinnej tragedii i utracie ojca, który  odebrał sobie życie z powodu depresji.
Jeśli wszystkie znaki na ziemi i niebie mówią nam, że my sami lub ktoś blisko, zaraz obok ma depresję to warto sięgnąć po jeden z wielu poradników dostępnych na rynku, żeby choć trochę zrozumieć problem i rozpocząć poszukiwania pomocy. Wiedząc z czym się mierzymy zastanawiamy się...

Co mam zrobić?

Kiedy wiesz, że ty lub ktoś bliski ma problem można szukać pomocy min. w: 
Telefony zaufania i bezpłatne infolinie dla osób w kryzysie psychicznym, takie jak choćby Antydepresyjny telefon zaufania fundacji ITAKA,
Rządowych placówkach medycznych zaczynając od lekarza pierwszego kontaktu, aż po Poradnie Zdrowia Psychicznego, Prywatnych placówkach, klinikach zajmujących się leczeniem depresji Mediach społecznościowych gdzie znajdziemy np. Forum Przeciw Depresji. Są to podstawowe ścieżki, które wybieramy zgodnie z logiką. Jest to pomoc medyczna, która może pomóc w normalnym funkcjonowaniu. Niestety zdarza się, że terapie farmakologiczne są jednie małym plasterkiem na ropiejącą ranę. Jeżeli nawet korzystamy już z pomocy psychologa czy terapeuty warto zastanowić się nad przyczynami choroby. Tym co tak naprawdę nas dręczy. Czy są to traumatyczne przeżycia z  dzieciństwa, czy niezakończone sprawy z życia dorosłego, to wszystko jest w nas i tylko my sami znamy odpowiedź co tak naprawdę się stało...

Jeżeli szukasz pomocy z pewnością powinieneś sięgnąć po pomoc specjalisty. Jeżeli interesujesz się współczesnymi historiami mężczyzn, których życie powaliło na kolana możesz sięgnąć po moją książkę pt. „Twarda Ścieżka”, która ukaże się 1 grudnia 2025 dzięki wydawnictwu Ezooneir. 

O czym jest powieść?

"Twarda Ścieżka to przejmująca powieść obyczajowa o upadku i odrodzeniu. Opowiada historię współczesnego mężczyzny, który uwięziony między korporacyjną rutyną a wypaloną relacją, stopniowo osuwa się w spiralę samotności, uzależnień i wewnętrznej pustki. Kiedy świat wokół zaczyna się kruszyć, a odbicie w lustrze przestaje być rozpoznawalne, bohater podejmuje dramatyczną próbę ocalenia siebie. To książka o dorosłości bez złudzeń. O czasie, kiedy kończą się młodzieńcze marzenia, a
nierozwiązane traumy domagają się głosu. Gdy kolejne rozwiązania zawiodą (psycholog, leki, kolejne romanse), Irek wyruszy w podróż, która zaprowadzi go do serca puszczy. Męskie Kręgi, chodzenie po ogniu, głodówki, zioła, szamańskie ceremonie... To wszystko okaże się częścią większego procesu, który prowadzi nie tylko przez ciemność, ale i ku światłu. Jako autor wplatam w fikcję własne doświadczenia z obszaru medycyny naturalnej i szamańskiej. Opisy rytuałów są autentyczne i konsultowane z praktykami: psycholożką policyjną, prowadzącymi spotkania AA i kręgi mężczyzn. Dzięki temu powieść nabiera wyjątkowej głębi i wiarygodności. "Twarda Ścieżka" jest dla każdego, kto choć raz w życiu poczuł się zagubiony. Dla tych, którzy szukają innej drogi. I dla tych, którzy wiedzą, że przebudzenie rzadko bywa delikatne."

Radosław Stopka
Autor powieści obyczajowych dla mężczyzn